Aktif sistem

Bir soru üzerine caraudioturkey.com da yazmış olduğum yazının bir kopyasını buraya ekliyorum.

Bazı eksik veya yanlış kısmı olabilir bunları düzeltebiliriz.


Merhaba ;

Aktif sistem demek driverların ( tweeter , Midwoofer , Subwoofer vs vs ) amfiye direk bağlı araya x over kullanmadan kullanımı demek. Yani amfiden sonra bir devreye ihtiyaç yok. Dolayısı ile bu işlemi teypten , Amfiden veya harici olarak amfi ile teyp arasına takılacak x over ile yaparız.


Aktif sistem ile empedansın pek alakası yoktur.

Eğer amfiniz 100 150 watt kanal başına veriyorsa amfi gainlerini bayağı kısmanız gerekir. Tabii driverlar düşük güçte ise.

Her aktif sisteme başlamak isteyen kullanıcıların yapması gereken ilk şey cihazlarını tanımaktır.

Teypte veya işlemci/amfiüzerinde frekans kesimleri nasıl yapılıyor kesim noktaları nelerdir? sadece birinden kesim yapmak gerekir.

Driverlerin Minimum ve maximum güç girişleri ne kadar?
FS ( serbest rezonans ) değerleri nelerdir. Frekans aralıkları nelerdir?

Öncelikle düzgün bir alt yapı kurun. Olabildiği kadar güçlü ve hızlı şarj/deşarj olabilen akü kullanın.

Güç kablolarınız gereken kalınlıkta ve hatta daha kalın olmalıdır.

Sigorta ve dağıtım elemanları kaliteli olmalıdır.

RCA kablolar düzgün çekilip üzerine etiketle hangi kanalı sürdüğü yazılması büyük kolaylık ve olası hasarları engeller.

Speaker kabloları da yine etiketlenmesi büyük kolaylık sağlar.

Kabloların kalitesi yine çok önem taşır. Aktif sistemde yapacağınız en ufak değişiklik direk sonucunu verir. Mesela driverlerin açısı, kabloların bağlantıları. İzolasyon ve donanımsal değişikler hemen kendini belli eder.

Kurulumu doğru yaptıktan sonra ayar kısmına geçersiniz.

Tahmini olarak piyasa da satılan standart component kitlerinde ( ambalajında yazar zaten) kesim noktası 2,5 khz olarak verilir. Daha yüksek frekanslarda kesim yapıldığında orta sesler midbastan geleceği için sahnenin yeri aşağı kayabilir. Biz deneme maksatlı 3khz 12 db/oct ile keselim.

Mid bası yine 3khz den lpf filtre ile kesip. ( bu çalabileceği üst sınır) Alt kesmini 80 hz 12db/oct ( driverin yetenekleri kalitesi bu değeri değiştirir.)

Sub woofer için 80 hz lpf yapılabilir.

LPF : Lowpass filter. Üst frekansları keser. Mesela subwoofer için 80 100 hz üzeri çalması gereksizdir. Bunları çalmasını engellemek için kullanırız.

Hpf : High pass filter. Alt frekansları keser. Tweeter için konuşursak ; 3 khz altnı çalmasını istemediğimiz bir driver için 3 khz hpf yaparız.

Bandpass filter : Bu özellikle mid sürücüler için kullandığımız filtre aslında lpf ve hpf bir arada kullanımından başkası değil.

db/oct konusu ise biraz karışık. Bunun için frekans plot denen grafiğe bakmak çok faydalı.

http://media.photobucket.com/image/freq%20plot/GerhardWessels/SeasH225-08FreqRespPlot.jpg

burda grafiğin altında 10 20 30 diye ilerleyen rakamlar mevcut.

Bunlar belirli bir parametreye göre ilerler. Bu rakamların arası bir oktav oluyor. Siz 24 db/oct kesim yaptığınızda her oktav da sesi 24 db azaltmış olursunuz.

örneğin 2 khz de 12 db oct kesim ile sürülen bir tweeter 1 khz e kadar 12 db zayıflar. 600 hz de 24 db daha az çalar.


Sahneleme imgeleme vs konular ise farklı bir yazı konusu.


kopirayt @ 2010 ilkercom@gmail.com

Kendi sistemim

Honda Civic aracımız mevcut. Aldığımız günden beri sürekli birşeyler yapmaya çalışıyoruz. İşin maddi yönü bir yana emek olarak çok şeyler verdik.
Verdik derken; ben zaten kafayı bozmuş durumdayım.
Eşim bu kadar uğraşmama olumlu yaklaşıyor. ( Sanırım kötü alışkanlıklardan koruduğuna inanıyor) Diğer yandan keyifle dinliyor benim gibi.
Arkadaşlarım yine çok yardımcı oldular. Gerek fikirsel olrak gerek de yardım ederek çok işimi kolyalaştırdılar. M. Gürkan Akdoğan ve Yakup Altıner e teşekkürü borç bilirim.
Tabii bunun yanında bir çok internet sitesinden faydalandım. Herkese teşekkür ederim.
özellikle caraudioturkey.com

Biliyorsunuz ki ses sistemi bir çok parçadan oluşur ve bir çok dinamik var işin içinde. Uyum çok önemli.

Ana ünite :

Sistem de şu an Clarion DXZ 785 USB
Özellik olarak gayet tatminkar. Ses 30/27 :D

Sistem 3 yol aktif.
Üst (tiz) sesler için bir tweeter
Scan-speak Discovery Ring radiator
Bas sesler için Woofer
Hertz HV 200 20 cm
Dip bas sesleri için bir subwoofer
RCF W300



Teypten gelen sinyalleri yükseltip Hoparlörlere gönderen Amfiler :

Tiz sesleri üretip Tweeter a gönderen DLS A3



Mid basları köprülü olarak besleyen A7


aynı zamanda sub woofer da besliyor.
5 kanal amfi yani.

Ancak Subwoofer için ayrı bir DLS A3 kullanıyorum.




Bunların haricinde Standart akü yerine 60ah akü kullanıyorum.

Güç kablom 0 awg aküden bagaja kadar.
Audison sigorta ve şase dağıtı blog mevcut.

Techlink RCA kabloları CR serisi.
Tweeter için 5 er metre speaker kabloları.
midbas için audison flat line speaker kabloları.
Kapılarda fiber ile midbas yuvaları yapıldı.
Ayrıca Würth ile kapı izolasyonu yapıldı.

Ses sistemleri

Ses sistemleri gruplara ayrılabilir ama genel olarak hepsi yapısal olarak benzerdir.

Ev sistemleri , Oto sistemleri , konser sistemleri vs.

Arada çok sıra dışı uygulamalar olsa da mantık aynı.

Ses sistemlerinin parçaları

Ana ünite. ( Kaynak )

Bu aygıt çalıcı olarak görev yapar. Elimizde olan ses bilgisini sistemimizin algılayabileceği sinyallere çevirir.

Kaset çalarlar kasette ki ses bilgisini manyetik okuyucu vasıtası ile okuyup bir sonraki birim olan amfi veya ses işlemcisine yollar. Cd çalarlar aynı şekilde optik olarak okurlar ve ses sinyallerini dijitalden analoğa çevirir sonra ki birime yollar. Burada kaynak okuyucu değişebilir. Plak olur Usb bellek olur ama mantık ve işleyiş aynıdır.

Radyo ve uydu alıcıları ise alıcı vasıtası ile yayını belirler düzgün biçimde dönüştürüp sonraki birime aktarır.

Burada belirtilmesi gereken konu Yayın veya ses bilgisinin depolanmış olduğu kaynak kalitesi toplam ses kalitesini etkileyen ana unsur olur. Elimizde ki kaset veya CD bozuk ise sistemimizin geri kalan kısmı ne kadar kaliteli olursa olsun sadece kasetin bozuk sesini dinleriz.

Bozuk derken tamamı ile bozuk olması da gerekli değildir. İyi dönüştürülmemiş bir Mp3 de ses sistemimizden istenilen verimi almamızı engeller.

Burada değinmemiz gereken bir konu daha belirdi.

Ses kaynakları:

Kaset : Artık eskiyen bu teknolji manyetik bant ve oynatıcı üzerinde bulunan mekanik okuyucu ile bilginin aktarılmasından oluşur. Fazla detaya girmeye gerek yok.

Çift taraflı olarak kullanılır örnekteki kaset 60 dakikalık kaset. Her yüzü 30 ar dakika. Tamamen mekanik bir sistem. 120 dakikaya kadar yaygın olarak kullanılır. Ve kendi aralarında metal krom diye de ayrılırlar.

Cd : Compact Disc

Bu teknoloji ise Sony ve philips firmaları tarafından geliştirilen en yaygın sistemdir.

Bunda kendi etrafında dönen disk üzerine sayısal olarak kodlanmış bilgiler lazer ve optik okuyucu vasıtası ile alınır. Kayıp en azdır. Kendi arasında da değişik biçimleri bulunur. Audio Cd bildiğimiz müzik cdleri dir. DVD daha gelişmiş kapasiteye sahip kodlaması farklı bir sistemdir görünüş hemen hemen aynıdır. Cd ye 74-80 dakika ses kaydı yapılır. DVD ise 120 dakika video kapasitesine sahiptir. Cd de fazla detaya inmeden Cd de bilgiler PCM ( Pulse Modulation Code) 16 bit / 44,1 khz 2 kanal stereo ses kaydı vardır. Bu şekilde 1 dakikalık dijital ses kaydı CD'de 10,09mb yer kaplar

Yine Sony ve philips tarafından geliştirilen Süper audio CD ve Blu-ray formatları da 12 cm disklerde kapasite ve kodlama farkı ile piyasaya sürüldüler.

Yalnız SA-Cd lerde Ses çok kanal stereo veya çevresel olarak kaydedilebilir. Tabi her zaman ki gibi Stüdyo kaydı da belirleyici oluyor.

Ses kalitesi ile ilgilenen bir çok kişi Tercihini genelde Cd veya süper audio cd den yana yapacaktır. Sa-Cd de PCM yerine DSD denilen kodlama ile daha fazla ses kalitesi elde edilir. Ses 120 db hassasiyet ve 100,000 hertz e kadar genişlik sunar.

Plak : Günümüzde yaygın olarak kullanılmasa bile eskiden yaygın olarak kullanılan bir biçimdi. Cd teknolojisinin atası olarak bilinir. Genelde PVC veya ebonitten yapılırlar. Üzerinde sesler girinti ve çıkıntı şeklinde kodlanmıştır.

Okuyucu bir iğnedir. Plak döndükçe iğne sesi okur ve amfiye yollar.

Radyo: Bir verici tarfından yapılan yayını okur.

Ses kalitesi tatminkar dır. Hatta uydudan yapılan radyo yayınları (DAB) Cd kalitesindedir.

MP3 ve benzer formatlar:

Ses Cd de çok yer kaplaması ve nakil zorluğu nedeniyle belirli bir algoritma sıkıştırılır. Normalde 80 mb olan bir şarkı 4-5 mb a düşer. Tabi ses kalitesi de Belirli oranda düşer. Mp3 e alternatif olarak değişik kodlamalarla Wma atrac aac ogg gibi kodlamalar da vardır. Bunlarda sesi belirleyici olan saniyede ki bilgi sayısıdır. Yaygın olarak mp3 ve wma 128 bit/ saniye kullanılır. Ses kalitesi

Kabul edilebilir seviyenin çok altındadır. Bir Cd ye (700mb) ortalama 150-200 tane mp3 sığar ses kalitesinden çok pratiklik arayan kişiler tarfından tercih edilir. Bu format yaygın olarak Cd ile kullanılsa da hard disk veya taşınabilir bellek ile de kullanılır.

Eko ve Ses işlemcileri, Cross overlar:

Kaynak çalıcıdan sonra veya bazen üzerine birleşik olarak ses üzerinde düzenleme yapan duymak istediğiniz Frekansları ayarlayan yükseltip alçaltan aletlerdir.

Ekolar direk olarak belirli frekansları +10 db -10 db açar ve kısar. 2 band dan 20 banda kadar yaygın kullanılır ve çoğu çalıcının üzerinde benzer ayarlar bulunur. Her banda 1 frekans verilir. 8 band ekoda 80hz 120hz 200hz 600hz 2000 hz 6000hz 10,000 hz 16,000 hz gibi frekanslar için değiştirme imkanı bulunur.

Ev sistemleri için equalizer

Pioneer araç içi Deq P800 Dsp ünitesi belirli modellerle uyumludur. Dsp control ibaresi olan ünitelerle uyumlu.

Bu ise haricen bağlanan Deq 9200 Dsp kontrol ünitesi. Üstteki resimdekine benzer uzak ünite ile bereber kullanılır. Üzerinde spectrum analyzer ile beraber.

Bu ise Aktif Crossover ünitesi yine amfi ile ana ünite arasına bağlanır.

Aktif cross overlara bir diğer örnek..

Kablolama ile ilgili bilgiler

10 awg : ~35 amper
Class D (~70% verim) - <350 watt
Class A/B (~50% verim) - <250 watt

8 awg: ~55 amper
Class D (~70% verim - <550 watt
Class A/B (~50% verim ) - <400 watt

6 awg: ~87 amper
Class D (~70% verim ) - <875 watt
Class A/B (~50% verim ) - <625 watt

4 awg: ~140 amper
Class D (~70% verim ) - <1400 watt
Class A/B (~50% verim ) - <1000 watt

2 awg: ~220 amper
Class D (~70% verim ) - <2200 watt
Class A/B (~50% verim ) - <1500 watt

1/0 awg: ~350 amper
Class D (~70% verim ) - <3500 watt
Class A/B (~50% verim ) - <2500 watt

2/0 awg: ~440 amper
Class D (~70% verim ) - <4400 watt
Class A/B (~50% verim ) - <3000 watt

4/0 awg: ~700 amper
Class D (~70% verim ) - <7000 watt
Class A/B (~50% verim ) - <5000 watt

Ses nedir?

Ses nedir?

Birçok yerde kulağımızı uyaran veya kulağımızın duyduğu titreşimler olduğu söylenir. Kısmen doğru fakat kulağımızın duymadığı seslerde vardır. Sesin dalga genişliği hertz isimli birim ile ölçülür. Şiddeti ise desibel ile. Hertz saniyedeki titreşim sayısıdır. İnsan kulağı 20 hertz ile 20,000 hertz arasını duyabilir. Ancak geriye kalan kısımlar ancak algılanabilir. Mesela 20 hertz altı bas sesleri kulağımız algılayamaz ancak duyma sınırı içindekilerle birlikte bunu hissedebiliriz. Bu birazda sarsıntı olarak algılanır. Yine en çok tartışılan 20,000 hertz üstü sesler orta ve tiz seslerin yankılanması ve derinliği olarak algılanır.

Ses konusunu kapatmadan önce birkaç bilgiyi daha verelim.

Ses dalgaları genel olarak havada veya suda yayılır. Sesin yayılabilmesi için muhakkak bir ortamda bulunması gerekir. Boşlukta ses yayılmaz.

Ayrıca insan kulağı zamanla hassasiyetini kaybeder ve duyma aralığı azalır.

Şekil -1
Çeşitli Ortamlarda (0°C de )Sesin Yayılma Hızı (m/s)
Hava		332 m/sn.
Su		1454 m/sn.
Tahta		3828 m/sn.
Demir		5103 m/sn.
Taş		5971 m/s.

Şekil Alıntıdır.

Yaklaşık ses Örnek seviyesi ( dB )

SES SEVIYESI (dB) BILINEN SESLER
0 dB insan kulağının duyabileceği en düşük ses

30 dB sessiz konuşma

50 dB Yağmur düşüşü, sessiz ofis, Buzdolabı, Havalandırma

60 dB Bulasık makinesi, Dikiş makinesi, normal bir konuşma.

70 dB Yoğun trafik, elektrikli süpürge, saç kurutma makinesi

80 dB Çalar saat, Metro ; fabrika gürültüsü

90 dB Tiras makinesi, Kamyon trafiği, Çim biçme makinesi

100 dB Kar aracı, çöp kamyonu, müzik seti

110 dB Rock konseri,elektrikli Testere

120 dB Uçağın havalanışı, gece klübü

130 dB Delici çekiç

140 dB Av tüfeği, Hava hücum uyarı sistemi

180 dB Roket sesi

Desibel birimi logaritmik olarak artar 3 db ses 2 kat fark demektir. Yani 90 db den 100 db çıkan ses 10 kat artmış demektir.

Başlangıç

Merhabalar;
Ses sistemleri ile ilgili merakım dolayısı ile zamanımın büyük kısmını bu işle tüketiyorum. Artık ses sistemleri ile ilgili merakım müzik dinleme keyfimin önüne geçip kişisel tercihlerimi bile değiştirdi. Bu yüzden bir blog açıp bildiklerimi paylaşmak, bilmediklerimi öğrenip yine paylaşabileceğim bir ortam kurmak istedim.
Türkiye ' de ses sistemleri ile ilgili bir çok site ve kaynak mevcut ben de bir çoğunu takip ediyorum. Ancak ülkemizde hobi olarak ele alındığında bu işin hakkını veren ve çok üst seviyede yapan kişinin az olduğunu ifade edebilirim. Rahatsızlık veren en büyük konu; ülkemizde ses sistemi ile ilgilenmek bazı kesimlerde görgüsüzlük kültürsüzlük olarak görülüyor. Halbuki son derece entellektüel insanlar etrafını rahatsız etmeden evinde/aracında ses sistemleriyle ilgilenmekte.
Çevremde bazı dostlarım ilk başta aracım ile bu kadar uğraşmamı yadırgadılar. Daha sonra (çok da ileri seviye olmayan) ses sistemimi çok beğendiklerini ifade ettiler.
Evli bir erkek için Hi-fi geçekten zor bir hobi. Bir çok kadın eşinin bu kadar çok zamanı aracı için harcamasını istemez. Ben kendimi şanslı görüyorum. Eşim hobimin son derece zararsız ve keyifli olduğunu bildiğinden bir sorunum yok. Hatta her değişimde ve gelişimde beraber yorumlarda bulunuyoruz.
Ülkemizde özellikle araç ses sistemlerinin bir nevi görgüsüzlük olarak kabul edilmesinin sebebi biraz da kullanıcıların bilinçsizliği. Maalesef ses sisteminde amaç çoğu zaman yüksek desibel oluyor. Dolayısı ile etrafta ilgi çekmek ön plana çıkıyor. Araç ses sistemlerinde SPL ( Sound Pressure Level ) ayrı bir klasman olarak mevcut. İşin bu kısmı ile ilgilenmek de son derece keyifli. Çok detaylı bilgi gerektiren bir kategori. Sitemizin ilgi alanı yüksek desibell olmasa da bazen aynı çizgiden geçilebiliyor. Ancak Sound Quality ile maksadımız çok daha farklı.

Peki Sound Quality ile ne amaçlıyoruz ?
Tabii ki müziği en doğal , en keyifli haliyle dinlemek yaşamak ve yaşatmak istiyoruz.